تخم مرغ یک غذای کامل ارزشمند با قیمت مناسب در یک رژیم غذایی سالم می باشد زیرا نه تنها بالاترین منبع پروتئین مطلوب قابل مصرف است بلکه تقریبا تمامی ویتامین ها (به جز ویتامین c) و مواد معدنی ضروری مورد نیاز انسان دارا می باشد.

در حقیقت پروتئین تخم مرغ چنان کیفیت بالایی دارد که به عنوان استانداردی برای مقایسه سایر پروتئین ها استفاده می شود. پروتئین آن هم در سفیده و هم زرده آن وجود دارد که نسبت آنها ۶۰% به ۴۰% است. به دلیل کیفیت بالای تخم مرغ این ماده نقش مهمی در ایجاد سیری بخصوص هنگامی که در وعده صبحانه مصرف شود دارد و به همین دلیل باعث کاهش وزن می شود زیرا علاوه بر القای احساس سیری میزان کالری بسیار کمی تولید می کند. مطالعات نشان داده است مصرف تخم مرغ بطور موثری از تحلیل توده عضلانی در طول سالخوردگی جلوگیری کرده و آن را کاهش می دهد و در هنگام کاهش وزن نیز بافت عضلانی را حفظ می نماید.

تخم مرغ از معدود غذاهای شناخته شده در طبیعت می‌باشد که می‌تواند نیازهای بدن را به طور متعادل تأمین کند. عمده‌ترین ویژگی آن وجه تمایز آن نسبت به سایر مواد غذایی، ترکیب پروتئینی و مواد مغذی موجود در آن نظیر کولین، لوتئین و گزانتین و تولید بسیار کم انرژی است.

پروتئین تخم مرغ یک پروتئین کامل، قابل جذب و دارای بیشترین اسیدآمینه‌‎های ضروری برای بدن است که درصد جذب بالایی دارد و کولین موجود در تخم مرغ که در زرده‎ی آن وجود دارد از اهمیت بالایی به ویژه در زنان باردار و شیرده است. زیرا کولین نقش بسیار مهمی‌در تکامل مغز جنین، پیشگیری از سرطان سینه و کاهش سطح هموسیتئین در خون مادر دارد.

همچنین لوتئین و گزانتین از دسته مواد بسیار مهم و ضروری برای سلامت چشم هستند. اگرچه سبزی‌‎های تیره رنگ مثل اسفناج بیش‌‎تر از تخم مرغ حاوی این دو ماده هستند ولی جذب بدنی این مواد از طریق تخم مرغ بسیار بیشتر است و لذا زرده غنی‌ترین و مهم‌ترین منبع تأمین این مواد محسوب می‌شود.

تخم مرغ به دلیل دارا بودن ۲۱۰ میلی گرم کلسترول در دهه‌‎های گذشته جایگاه مناسبی در سبد غذایی مردم نداشته است چون تصور می‌شد که با خوردن آن کلسترول خون افزایش یافته و در نتیجه بیماری‌‎های قلبی- عروقی و خطر حمله قلبی را افزایش می‌دهد. امروزه مطالعات متعددی توسط محققین در مراکز معتبر و در طول سال‌‎های متمادی بر روی افراد بسیار زیادی در کشورهای مختلف صورت گرفته که ثابت کرده اند خوردن این ماده غذایی حتی بیش از یک عدد در روز در بسیاری از مردم بدون ارتباط به جنس، سن و نژاد آنها باعث افزایش کلسترول خون نشده و حتی برای قلب می‌تواند مناسب و مفید هم باشد.

تغذیه با تخم مرغ نه تنها نسبت LDL HDL که مهم‌ترین شاخص برای تعیین احتمال خطر بیماری‌‎های قلبی است را تغییر بسیار کمی‌می‌دهد و نه تنها بر روی احتمال بروز بیماری‌‎های قلبی- عروقی اثری ندارد بلکه باعث کاهش پاسخ‌‎های التهابی در بدن می‌گردد. خوردن تخم مرغ در گروه‌‎های جمعیتی مختلف دنیا و یا در داخل یک گروه جمعیتی خاص ارتباطی با کلسترول خون ندارد.

شواهد اپیدمی ولوژیکی حاکی از این است که سرانه مصرف تخم مرغ در فرهنگ‌‎های مختلف ارتباطی با میزان بروز بیماری‌‎های قلبی نداشته و حتی در بروز بیماری‌‎های قلبی- عروقی در افرادی که یک تخم مرغ در هفته و کسانی که یک تخم مرغ در روز می‌خورند ارتباطی مشاهده نشده است.

آنچه که در تولید کلسترول خون در بدن نقش دارد اسیدهای چرب اشباع بویژه نوع تراسین است و نه کلسترول‌‎های غذایی و در تخم مرغ تنها یک سوم اسیدهای چرب آن از نوع اشباع بوده و کلسترولی هم که در اثر خوردن تخم مرغ در بدن تولید می‌شود از نوع HDL (کلسترول خوب) و LDL کم آنروژنیک است. وجود فراورده‌‎های را می‌خواهد در رژیم غذایی بطور آشکار باعث کاهش احتمال بروز حمله قلبی می‌شود. تخم مرغ، محصولات لبنی و ماهی به طور غیرمستقیم باعث کاهش مرگ و میز ناشی از حمله قلبی می‌شوند.

مصرف تخم مرغ در زنان باردار و شیرده، کودکان و نوجوانان در حال رشد، ورزشکاران و کلیه بزرگسالان سالم و همچنین  در دوران پس از بیماری بدلیل ارزش غذایی بالا توصیه می‌شود. در این افراد مصرف یک تخم مرغ در روز بلامانع و در برخی موارد توصیه به مصرف بیش‌‎تر هم ممکن است انجام شود.

در هر صورت تخم مرغ از ۸ ماهگی در کودکان قابل مصرف بوده و توصیه می‌شود تا یک سالگی زرده کامل، یک روز در میان و از ۲ سالگی به بالا یک عدد در روز در برنامه غذایی کودکان وارد شده است. گرچه در برخی موارد باید مصرف تخم مرغ کامل ملاحظاتی صورت پذیرد ولی به دلیل خواص ویژه و منحصر بفردی که در آن وجود داشته و عدم مصرف آن می‌تواند کمبود ترکیبات ضروری مثل کولین، لوتئین و گزانتین را به همراه داشته باشد.

لذا نباید مصرف تخم مرغ در هیچ گروه سنی حذف شود بلکه باید در موارد محدودیت مصرف، مقدار مصرف آن با نظر پزشک معالج کاهش یابد که حتی در بیماران مبتلا به دیابت، فشار خون بالا و بیماری‌‎های (قلبی- عروقی تا حدود ۳ عدد در هفته نیز پیشنهاد می‌شود. البته در این صورت باید از خوردن غذاهای چرب و پر نمک نیز همراه تخم مرغ خودداری شود و روش پخت تخم مرغ نیز بدون روغن صورت پذیرد که در این صورت نه تنها خطری نخوهاد داشت بلکه در این گروه‌‎های خاص مفید هم خواهد بود.

دکتر مجید نجفی متخصص بيهوشى و درد در تهران


سیستم پرسش و پاسخ

پیگیری سوال قبل

پیگیری سوال قبل

ثبت سوال جدید

ثبت سوال جدید

امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید.
© همیار سیستم